Omdat Hindostanen vroeger vaak moesten overleven met weinig voedsel, is hun lichaam erop ingesteld zuinig om te gaan met energie. Zodra ze worden blootgesteld aan een westerse leefstijl, zijn ze extra vatbaar voor het krijgen van diabetes en hart- en vaatziekten.

Deze veronderstelling is nooit wetenschappelijk aangetoond, maar zou kunnen verklaren waarom Hindostanen vaker diabetes type 2 krijgen, meent internist-nefroloog Prataap Chandie Shaw, werkzaam bij MC Haaglanden. De nierspecialist promoveerde in 2008 op een studie naar het frequent voorkomen van nierziekten en diabetes type 2 bij Hindostanen.
Chandie Shaw: ‘In mijn onderzoek heb ik Hindostaanse en Nederlandse mensen met diabetes type 2 met elkaar vergeleken. Wat bleek? Hindostanen krijgen op veel jongere leeftijd diabetes type 2 en komen bijna veertigmaal vaker aan de nierdialyse dan Nederlanders. Dit was meer dan ik had verwacht omdat diabetes bij Hindostanen “maar” acht keer vaker voorkomt dan bij Nederlanders. Veel Hindostanen hebben al microalbuminurie voordat ze diabetes krijgen. Microalbuminurie is een eerste teken van nierbeschadiging.’ (Zie kadertekst).

Plantages in Suriname
Op zoek naar verklaringen voor de verhoogde gezondheidsrisico’s onder Hindostanen gaat Chandie Shaw terug in de tijd.' Het merendeel van de Hindostanen die in Nederland wonen zijn afkomstig uit Suriname. Zij zijn naar Suriname gehaald, nadat de slavernij in 1873 werd afgeschaft. Als gevolg daarvan ontstond er een tekort aan arbeidskrachten op de plantages in Suriname. Men is toen contractarbeiders gaan rekruteren in één van de armste delen van India, Uttar Pradesh en West-Bihar.'

Sociale selectie
'Er was onvoldoende voedsel en infectieziekten vierden hoogtij vanwege overstromingen. Alleen de sterkste mensen overleefden. Tijdens de eerste overtocht naar Suriname overleed twintig procent van de Hindostaanse contractarbeiders. De Nederlandse regering verscherpte de medische keuringen van de contractarbeiders in India, waarna de sterfte daalde tot slechts twee procent. De gemigreerde Hindostanen zijn geselecteerd om op de plantages in Suriname als contractarbeiders zwaar lichamelijk werk te kunnen verrichten. Ik vermoed dat deze sociale selectie negatief werkt op het moment dat deze mensen onder westerse omstandigheden gaan leven, maar wetenschappelijk bewijzen kan ik het niet.’
 
Dikke buik
Een opvallende risicofactor is de neiging van Hindostanen om vet vooral op te slaan in hun buik. Chandie Shaw: ‘Hindostanen hebben in verhouding weinig vet in de armen en benen. Het vet dat ze hebben, wordt opgeslagen in de buik. Dit is misleidend. Ze lijken niet dik maar lopen toch een verhoogd risico vanwege hun buikomvang. Vet in de buikstreek is immers een risicofactor voor het krijgen van diabetes type 2, hart- en nierziekten. Toegenomen buikvet is een groot probleem onder de
Hindostaanse bevolking in de westerse wereld. Het zou de explosieve toename van hartinfarcten en nierproblemen bij Hindostanen kunnen verklaren.’

BMI
De Body Mass Index (BMI) geeft aan of u een gezond gewicht heeft in verhouding tot uw lengte.
Op www.voedingscentrum.nl staat hoe u uw eigen BMI en buikomvang kunt meten en wanneer u in de gevarenzone terecht komt.

Meer bewegen
Om de kans op diabetes type 2 en complicaties te verminderen, is het zaak het buikvet aan te pakken. Dit geldt voor zowel Hindostanen als voor Nederlanders. Hiervoor kunnen mensen minder en gezonder gaan eten, maar volgens Chandie Shaw zet lichaamsbeweging meer zoden aan de dijk. ‘Buikvet vermindert het best door regelmatig te gaan bewegen. In de praktijk bewegen Hindostanen minder dan Nederlanders. Dit komt ook door de cultuur. Ik ben deels opgegroeid in Suriname en daar was sport bijvoorbeeld “not done”. Je moest hard werken op school, carrière maken. Je werd gestimuleerd om te studeren. Sporten was wel leuk, maar je bereikte er niets mee. Om mensen structureel aan het bewegen te krijgen, moet het een onderdeel worden van de cultuur. Scholen kunnen bijvoorbeeld aandacht besteden aan het belang van sporten en gezond leven. Of maak het sporten gezellig en makkelijk inpasbaar in het dagelijks leven. Zorg bijvoorbeeld voor kinderopvang als je wilt dat jonge moeders meer gaan bewegen. Of organiseer wandelclubs waar ook veel ruimte is voor gezelligheid.’

Buikvet, diabetes en nierbeschadiging Lang dachten we dat vet inactief weefsel was. Inmiddels weten we dat het tegendeel waar is. Vooral het vet dat is opgeslagen in de buik is actief. Zo heeft het de eigenschap ontstekingsstoffen af te scheiden. Deze ontstekingsstoffen maken mensen minder gevoelig voor insuline, ook wel insulineresistentie genoemd. Op den duur kan dit leiden tot diabetes type 2. Daarnaast beschadigen de ontstekingsstoffen de wanden van bloedvaten, en versnellen de aderverkalking. Als de bloedvaatjes in de nieren beschadigd raken, gaan ze albumine (eiwit) lekken. Hierdoor verschijnt albumine in de urine. Dit is dikwijls het eerste symptoom van nierbeschadiging.