logo bloedsuiker
    Uitgave 02 - 2009, jaargang 24
Is parodontitis de volgende diabetescomplicatie?
Mensen met diabetes hebben vaker parodontitis. Deze chronische ontsteking van het tandvlees en het kaakbot kan het reguleren van diabetes bemoeilijken. Bovendien lijken mensen met parodontitis een hogere kans te hebben op het krijgen van hart- en vaatziekten. Is er dus sprake van een nieuwe diabetescomplicatie?

'Parodontitis is een ontsteking van het tandvlees en het kaakbot', begint Wijnand Teeuw, tandarts en onderzoeker bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA). 'In het begin merken mensen hier niet veel van maar als het onbehandeld blijft, wordt het een chronisch proces dat jaren kan sluimeren.

Eerste symptomen
' Eén van de eerste symptomen van parodontitis is bloedend tandvlees, bijvoorbeeld bij het poetsen of flossen', vervolgt Teeuw. 'Soms zwelt het tandvlees wat meer of is het wat roder van kleur. Gezond tandvlees is roze en ligt strak om de tanden. Bij parodontitis trekt het bot rondom de wortels van de tanden en kiezen weg. Ook kan het tandvlees op den duur terugtrekken en komen de tandwortels bloot te liggen. In een later stadium gaan de tanden loszitten en uiteindelijk vallen ze uit. Een slechte adem kan eveneens een symptoom van parodontitis zijn. Dit duidt op bacteriën die er niet horen te zitten.'

Risicofactoren
Parodontitis komt bij mensen met diabetes vaker voor. Beide aandoeningen - diabetes en parodontitis - worden vooral gezien bij mensen die te zwaar zijn, roken, weinig bewegen en/of ongezond eten. 'Ook leeftijd speelt een rol', zegt internist en onderzoeker Victor Gerdes. 'Mensen boven de veertig hebben een enkele keer parodontitis maar bij vijftigplussers heeft rond de dertig procent van de mensen last van parodontitis.'

Aanleg
'Daarnaast is aanleg van invloed', legt Gerdes uit. 'Er zijn mensen die parodontitis krijgen terwijl ze niet roken, geen diabetes hebben, wel flossen en goed poetsen. Zij hebben aanleg voor parodontitis. Andere mensen daarentegen leven ongezond, zijn te zwaar, roken en hebben diabetes, maar krijgen pas op hogere leeftijd last van parodontitis.' Victor Gerdes werkt als internist in het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam. Samen met het ACTA onderzoekt hij de relatie tussen diabetes, parodontitis en hart- en vaatziekten. 'Bij het ontstaan van parodontitis en diabetes spelen dezelfde risicofactoren een rol. Daarnaast wijst onderzoek steeds vaker uit dat het hebben van diabetes ook een risicofactor is voor het krijgen van parodontitis.'
 
Wit laagje bacteriën
Naast de genoemde risicofactoren, zijn bacteriën de belangrijkste boosdoeners bij het ontstaan van parodontitis. 'In een brandschone mond krijgt parodontitis geen kans', aldus Teeuw. 'Maar omdat een mond nooit brandschoon is, kan er door een ophoping van bacteriën een biofilm ontstaan. Deze biofilm vormt een wit laagje tandplak. Dit witte laagje beschermt zichzelf en gaat een eigen leven leiden. In eerste instantie zie je dit niet, totdat het tandvlees gaat bloeden en zich gaat terugtrekken. Op dat moment zijn de bacteriën al langs de tandwortels het tandvlees binnengedrongen. Het lichaam herkent deze als lichaamsvreemde stoffen en reageert hierop met een ontsteking.'

 Mondhygiëne
 Bij het voorkomen en behandelen van parodontitis is een goede mondhygiëne dus van cruciaal belang. 'Met een goede mondhygiëne probeer je de bacteriegroei te verstoren', legt Teeuw uit. 'Bacteriën hebben namelijk een bepaalde tijd nodig om door te dringen tot onder het tandvlees. Door twee keer per dag te poetsen verstoor je de bacteriepopulatie.'

Tandpasta
'Welk merk tandpasta iemand gebruikt maakt niet uit, zolang er maar fluoride in zit', aldus Teeuw. 'Voor mensen die het moeilijk vinden hun achterste kiezen goed te poetsen, is de elektrische borstel een optie. Daarnaast moet je één keer per dag tussen de tanden en kiezen reinigen. Afhankelijk van de ruimte tussen de tanden kun je kiezen voor flosdraad, tandenstokers of ragers. Hiermee reinig je de plekken waar de tandenborstel niet kan komen.'

Tandartsbezoek
Naast de dagelijkse mondverzorging, luidt het advies om twee keer per jaar de tandarts te bezoeken. Teeuw: 'Ik raad mensen aan om tegen hun tandarts te zeggen dat ze diabetes hebben. Ook kunnen ze vragen of de tandarts de conditie van het tandvlees wil bekijken. Dit kan op een simpele manier, maar wordt nog wel eens vergeten.'

Professioneel reinigen
Blijken mensen last te hebben van parodontitis dan is het belangrijk dit professioneel te laten behandelen. Teeuw: 'Bij parodontitis ontstaat een ruimte tussen de tanden en het tandvlees. Deze ruimte noemen we een pocket. In een pocket gaan bacteriën zitten die de ontstekingsreactie op gang brengen. Omdat mensen hier met het poetsen niet bij kunnen moet het professioneel gereinigd worden'.

Parodontitisbehandeling
'Bij een parodontitisbehandeling reinigt de tandarts in een paar behandelingen vrij vlak achter elkaar het worteloppervlak', vervolgt Teeuw. 'De patiënt moet dan thuis heel goed de mondhygiëne gaan bijhouden, want de ontsteking is niet in één keer weg. Deze moet de kans krijgen om te genezen en dat lukt alleen als de mond goed schoon wordt gehouden. Na een maand of drie is het tandvlees dan goed tot rust gekomen, het heeft een licht roze kleur en het zit vaak weer strak om de tanden en het kaakbot heen. Soms is er nog een "flapoperatie" nodig om restontstekingen weg te nemen.' Bij een flapoperatie maakt de tandarts een stukje tandvlees los, zodat hij de pocket goed kan reinigen. Daarna wordt het tandvlees weer vastgehecht.

Behandelen?
Mensen lopen soms jaren rond met parodontitis zonder klachten. Toch pleiten de onderzoekers ervoor parodontitis altijd te behandelen en het liefst in een zo vroeg mogelijk stadium. Teeuw: 'We weten dat mensen hun diabetes moeilijker kunnen reguleren als ze ergens in hun lichaam een ontsteking hebben. Waarom zou je parodontitis dan wel jaren laten sluimeren?

Negatieve spiraal
We zien dat de parodontitis veel sneller voortschrijdt bij mensen met een slecht gereguleerde diabetes', zegt Teeuw. 'Er ontstaat dan als het ware een negatieve spiraal. Door de parodontitis is het mogelijk dat mensen hun glucosewaarden moeilijker stabiel houden en de instabiele regulatie werkt parodontitis weer in de hand.'

Goede diabetesinstelling
Een goede diabetesinstelling heeft dus een preventief effect op parodontitis, beaamt ook Gerdes. 'Bij mensen met een HbA1c* boven de 8% zien we vaker parodontitis, bovendien verslechtert het dan ook sneller. Daarnaast zien we dat een parodontitisbehandeling beter aanslaat bij mensen die goed zijn gereguleerd, dat wil zeggen met een HbA1c lager dan 7%.'

Nieuwe diabetescomplicatie?
Teeuw en Gerdes verwachten dat het lijstje met diabetescomplicaties in de toekomst zal worden aangevuld met parodontitis. Teeuw: 'Veel diabetescomplicaties zijn het gevolg van beschadigingen aan de kleine bloedvaatjes, bijvoorbeeld in de nieren en de ogen. De beschadigingen ontstaan als gevolg van hoge glucosewaarden. Vermoedelijk bindt de glucose zich aan bepaalde eiwitten in het bloed, waardoor deze anders gaan functioneren. Hoge glucosewaarden en deze versuikerde eiwitten tasten kleine bloedvaatjes aan en roepen een ontstekingsreactie op. Het lijkt erop dat dit ook in het tandvlees gebeurt, net als in de nieren en ogen.'

Verstoord bloedbeeld
'Parodontitis wordt mijns inziens te veel behandeld als een lokaal probleem', zegt Gerdes. 'Als je bijvoorbeeld het bloedbeeld van iemand met parodontitis laat bepalen, zie je vaak een verstoord beeld. Zo kan de werkzaamheid van bloedplaatjes en bepaalde stollingsvariabelen verhoogd zijn.'

Hartinfarct
Dit verstoorde bloedbeeld is niet goed voor de bloedvaten, zeker niet omdat het hier gaat om een chronische ontsteking. In Engeland hebben ze de bloedvaten van mensen met parodontitis vergeleken voor en na een behandeling. Het bleek dat de vaatfunctie na de behandeling was verbeterd, de vaten werden weer elastischer. Het lijkt erop dat het behandelen van parodontitis een gunstig effect heeft op de binnenkant van de vaatwand. Uit grote Amerikaanse studies komt zelfs naar voren dat mensen met parodontitis en diabetes, drie keer zoveel kans hebben op een hartinfarct. Dit hoeft overigens niet te zeggen dat dit in Nederland ook zo is, want hier zijn de tandzorg, leef- en voedingsgewoonten weer heel anders.'

Diabetes en parodontitis
Hoe diabetes en parodontitis zich nu precies tot elkaar verhouden moet nog nader onderzocht worden. Wel is duidelijk dat parodontitis aandacht behoeft. Gerdes: 'Komend jaar gaan wij, het ACTA en het Slotervaartziekenhuis, onderzoeken welke patiënten met diabetes hun gebit onvoldoende laten controleren en behandelen. Wij hebben de indruk dat deze personen vaker parodontitis hebben en ook een slechtere regulatie van de diabetes.

Gat in de zorg
'Nu nog onderzoekt een internist of huisarts tijdens de jaarcontrole het hele lichaam, behalve de mond', legt Gerdes uit. 'De tandarts onderzoekt de mond maar brengt dit niet in relatie met de rest van het lichaam. Dit moet anders. Een internist of huisarts zou ook de mond van mensen met diabetes moeten bekijken tijdens de jaarcontrole en tandartsen moeten zich er meer van bewust worden dat een ontsteking in de mond gevolgen kan hebben voor het hele lichaam. Wij willen met dit onderzoek een brug slaan tussen deze twee vakgebieden ten gunste van de algehele gezondheid en de kwaliteit van leven van onze patiënten.'

* HbA1c is een meting in het bloed die zicht geeft op de gemiddelde bloedglucosewaarde van de voorgaande zes tot twaalf weken
facebook google plus



medisch
‘We weten dat mensen hun diabetes moeilijker kunnen reguleren als ze ergens in hun lichaam een ontsteking hebben. Waarom zou je parodontitis dan wel jaren laten sluimeren?’, aldus de vraagstelling van Wijnand Teeuw, tandarts en onderzoeker en Victor Gerdes, internist en onderzoeker


medisch adulte parodontitis21
Eén van de eerste symptomen van parodontitis is bloedend tandvlees. Risicofactoren voor het krijgen van parodontitis zijn onder meer: overgewicht, roken, weinig beweging, slechte mondhygiëne en diabetes. Ook leeftijd speelt een rol. Oudere mensen hebben vaker parodontitis


medisch gezonde gingiva11
Gezond tandvlees is roze en ligt strak om de tanden. In Engeland hebben ze de bloedvaten van mensen met parodontitis vergeleken voor en na een parodontitisbehandeling. Het bleek dat de vaatfunctie na de behandeling was verbeterd